KENNISCENTRUM SOCIALE INNOVATIE ROB GRÜNDEMANN LECTOR ORGANISATIECONFIGURATIES EN ARBEIDSRELATIES

Lokaal sociaal en economisch ondernemerschap

De komende jaren besteedt de Hogeschool Utrecht bijzondere aandacht aan vier zogeheten speerpunten. Eén daarvan gaat over de lokale samenleving, getiteld ‘Werken en leren in de wijk’ . Binnen dit speerpunt worden deelprogramma’s uitgevoerd, waarin verschillende lectoraten samenwerken. Het lectoraat OCA is de trekker van het deelprogramma ‘Lokaal sociaal en economisch ondernemerschap’. Dit programma is in 2013 gestart.

Ondernemers die samen met wijkbewoners een verlopen winkelcentrum nieuw leven inblazen. Lokale bedrijven die werk creëren voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Buurtbewoners die de exploitatie van een buurthuis overnemen. Het zijn allemaal initiatieven die te scharen zijn onder lokaal sociaal en economisch ondernemerschap. Hoe komen deze initiatieven tot stand en hoe ontwikkelen ze zich? Welke effecten hebben ze op de wijk en haar bewoners, bijvoorbeeld als het gaat om werkgelegenheid, maatschappelijke participatie, welzijn, leefbaarheid en veiligheid? En in hoeverre zijn deze initiatieven overdraagbaar naar andere wijken? Dat zijn enkele vragen die we willen beantwoorden in dit project.

Initiatieven stimuleren
Lokale ondernemers hebben naast een economische doelstelling vaak ook een sociale ambitie. Dat komt doordat deze ondernemers zich nauw verbonden voelen met hun wijk. Ze willen met hun bedrijf bijvoorbeeld ook maatschappelijke (buurt)problemen aanpakken of werk bieden aan mensen die moeilijk aan een baan kunnen komen. Deze vorm van lokaal ondernemerschap staat de laatste jaren sterk in de belangstelling en er zijn veel initiatieven op dit gebied. Die initiatieven willen we met dit project stimuleren. Daarom is onze centrale onderzoeksvraag: welke factoren zijn van invloed zijn op het duurzame succes van lokaal sociaal en economisch ondernemerschap? Daarbij willen we het sociaal en maatschappelijk domein verbinden met het economisch en ondernemerschapsdomein.

We werken dit uit in twee deelprojecten:

  • een onderzoek naar de financiële en sociale duurzaamheid van stadslandbouw;
  • een onderzoek naar de sociale en economische functies van lokale winkelstrips.

Stadslandbouw
Onder ‘stadslandbouw’ verstaan we bijvoorbeeld buurtmoestuinen, stadsboerderijen, daktuinen en soortgelijke initiatieven, die veelal worden ondersteund door woningcorporaties, welzijns-, natuur- en milieuorganisaties, fondsen en overheden. Stadslandbouwprojecten hebben een sociale functie: ze bieden een vrijplaats om zelf groenten te verbouwen, maar ook een uitvalsbasis voor buurtactiviteiten, een herstelplek voor bewoners met psychische problemen, een dagbestedingsplek, etc. Daarnaast bieden ze meerwaarde op economisch en ondernemend gebied. Zo kunnen wijkbewoners er werkervaring opdoen en een inkomen verwerven, waardoor ze (meer) zelfredzaam kunnen deelnemen aan de samenleving. Initiatiefnemers kunnen er hun ondernemerschap ontwikkelen, aangezien het voor de continuering en duurzaamheid steeds belangrijker wordt dat de projecten geld opleveren en onafhankelijk van overheidsgelden kunnen functioneren.

In dit project richten we ons vooral op deze economische en ondernemende aspecten van stadslandbouwinitiatieven. We onderzoeken hoe deze initiatieven zich op een duurzame wijze kunnen handhaven door zich op economisch en ondernemend vlak te ontwikkelen. Daarnaast onderzoeken we welke effecten dit heeft op de wijk.

Lokale winkelstrips
Vooral in achterstandswijken en kleine dorpskernen hebben winkelstrips een belangrijke sociale functie. Zo zien we in verschillende wijken in (middel)grote gemeenten dat de sociale cohesie in de wijk terugloopt wanneer winkelstrips (dreigen te) verdwijnen. Ook ontstaat er daardoor in toenemende mate een gevoel van onveiligheid onder bewoners. Daarnaast dragen winkelstrips vaak bij aan de persoonlijke economische situatie van wijkbewoners. Zo bieden winkeliers bewoners werk aan, waarbij sommigen zich speciaal richten op de meer kwetsbare burgers in de wijk. Daarmee heeft lokaal ondernemerschap ook een maatschappelijke functie.

In dit project onderzoeken we die sociale en maatschappelijke functie van lokale winkelstrips. Dat doen we aan de hand van een aantal ‘best practices’ in verschillende gemeenten. We onderzoeken hoe de sociale functie van winkelstrips in de praktijk zichtbaar wordt en hoe ondernemers en bewoners zich verenigen om zowel op sociaal als economisch vlak de wijk leefbaar te houden.

Onderzoekers
Dit project wordt uitgevoerd door de volgende onderzoekers:

Daarnaast werken aan het project studenten mee van de opleiding Social Work.

Meer informatie